Home » phật thầy tây an
DANH MỤC CHỦ ĐỀ
Đức Phật Thầy Tây An - Bậc tiền nhân có tầm ảnh hưởng lớn ở miền Tây
Cảm thương đức trọng Phật Thầy Tây An”.
Đó là câu ca dao của người dân miền Tây Nam Bộ tuyền tụng để ca ngợi công đức giảng dân hóa chúng của Đức Phật Thầy Tây An. Người mang lại một nguồn sống mới cho những lưu dân Nam Kỳ gần hai thế kỷ trước và là người có tầm ảnh hưởng đến đời sống văn hóa tinh thần của người dân ở Đồng bằng Sông Cửu Long đến ngày nay.
Về bức chân dung Phật Thầy Tây An Đoàn Minh Huyên trong dân gian
Đoàn Minh Huyên quê ở làng Tòng Sơn, tổng An Tịnh, huyện Vĩnh An, phủ Định Viễn, trấn Vĩnh Thanh (nay là xã Mỹ An Hưng A, huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp). Do ông có một vị trí và vai trò rất đặc biệt trong diễn trình lịch sử dân tộc, nên những vấn về ông được nhiều nhà nghiên cứu lịch sử, lẫn văn hóa dân gian quan tâm. Nhưng do, tư liệu chính sử không ghi chép đầy đủ, chủ yếu là truyền miệng trong dân gian, độ tin cậy không cao. Do vậy, quá trình thu thập và xử lý tư liệu để dựng lên được một cách cơ bản về nhân vật Đoàn Minh Huyên, vẫn còn nhiều vấn đề chưa thống nhất và tranh cãi, mang tính thời sự. Trong đó có vấn đề về bức chân dung (xem Hình 1).
Bức chân dung này, được có mặt ở nhiều cơ sở tín ngưỡng và lan truyền trên internet, được cho là chân dung của Phật thầy Tây An Đoàn Minh Huyên, người sáng lập Bửu Sơn Kỳ Hương, một trong những tôn giáo nội sinh ở Nam Bộ.
Vậy bức chân dung này, có phải là chân dung, di ảnh của Đoàn Minh Huyên?
Theo mộ bia ở chân núi Sam, Châu Đốc, thì Đoàn Minh Huyên sinh ngày 15-10 năm Đinh mão (năm 1807), mất ngày 12-8 năm Bính dần (năm 1856).
Nếu thông tin trên bia là chính xác, thì chúng ta lấy năm mất trừ cho năm sinh, Đoàn Minh Huyên được 49 tuổi. Còn nhìn lại bức truyền thần trên thì ít nhất đó là một cụ già 70 – 80 tuổi.
Lập luận thứ hai, sau một thời gian dài xa quê, vào năm 1849. Đoàn Minh Huyên trở về Tòng Sơn, trong lúc bị bệnh dịch tả đang hoành hành khắp nơi. Lúc đó, ông vừa trị bệnh và tiến hành truyền giáo – chữa khỏi bệnh được cho rất nhiều người.
Do vậy, tiếng tăm ngày càng vang dội… người đến trị bệnh và xin qui y ngày một đông đúc. Chính sự tập trung đông đảo này, làm cho chính quyền địa phương thời ấy nghi ngờ ông là gian đạo sĩ, tập hợp dân để chuẩn bị làm loạn.
Nên vào khoảng gần cuối năm 1849, Đoàn Minh Huyên bị chính quyền bắt đem về Châu Đốc, và bị chỉ định cư trú tại chùa Tây An ở núi Sam, Châu Đốc. Tại đây, Đoàn Minh Huyên bị buộc phải làm đầy đủ các thủ tục qui y – xuống tóc, thọ giới với thiền sư Hải Tịnh.
Từ những luận cứ trên, thì trước khi Đoàn Minh Huyên mất 6 năm, râu tóc, đã thế phát thì lấy đâu ra, mà có bức chân dung trên. Cộng thêm, trước khi người Pháp đến ở nước ta chưa có máy ảnh thì làm sao mà có ảnh chụp.
Không phải là chân dung Đoàn Minh Huyên, vậy bức chân dung có nguồn gốc từ đâu?
 Hình 1 - Chân dung Đức Phật Thầy được lưu truyền trong dân gian |
Hình 2 - Một ông già ở Sa Đéc do người Pháp chụp năm 1912 |
Trong “La Dépêche coloniale illustrée en Cochinchine”, ấn hành 15 tháng 9 năm 1912 của Quan đốc chính (Directeur) J. Paul Trouillet, trong đó có phần giới thiệu về Sa Đéc “La province de Sadec” khoảng trên 10 trang giới thiệu tổng quan về tỉnh Sa Đéc: giao thông, tôn giáo, dân số…, ở trang đánh số 213 có chân dung (xem Hình 2), ghi là “Un Annamite barbu” dịch: “Một người An Nam có râu” hay “Một ông già có râu”, chứ không có ghi tên một nhân vật cụ thể. Đối chiếu “Hình 2” với “Hình 1” chân dung trong hình giống nhau từ cách ăn vật, râu, đến dáng ngồi… chỉ có khác đôi chút về màu nền của chân dung và ghế ngồi.
Nên rất có thể chân dung được cho là Đoàn Minh Huyên (Hình 1) do người đời sau phỏng họa từ “Hình 2”.
DƯƠNG VĂN TRIÊM
Phật Thầy Tây An Đoàn Minh Huyên (1807 - 1856)
Phật Thầy Đoàn Minh Huyên (Phật Thầy) (1807-1856) còn có tên
là Đoàn Văn Huyên là người sáng lập ra giáo phái Bửu Sơn Kỳ Hương, thường được
các tín đồ và người dân vùng miền này gọi tôn ông “Phật Thầy Tây An”. Ngoài vai
trò là một nhà cải cách Phật giáo, một danh y giỏi về thuốc nam, ông còn là một
nhà yêu nước, nhà dinh điền lớn, đã có công khai hoang vùng đất Tây Nam tổ quốc.Chùa Tây An và Đức Phật Thầy
Chiều chiều én liệng non tây
Cảm thương đức trọng Phật Thầy Tây An
Câu ca dao truyền tụng trên đây nói về đức hạnh cứu dân, độ thế của đức Phật Thầy Tây An vào thế kỷ trước. Đại Nam Nhất Thống Chíđã trình bày ngôi chùa nầy như sau: Ở địa phận của thôn Vĩnh Tế, huyện Tây Xuyên, nguyên quan Tổng Đốc Mưu Lược Tướng Tu Tĩnh Doãn Uẩn đã kiến trúc nên ngôi chùa vào năm Thiệu Trị thứ 7 (1847).
Dấu ấn Tây An tự
Đây là một ngôi chùa có lối kiến trúc khá độc đáo, kết hợp hài hòa hai dòng văn hóa Việt-Chăm, được Bộ Văn hóa xếp hạng là "di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia” từ năm 1980. Sự ra đời của ngôi chùa mang dấu ấn về chính sách văn hóa của triều Nguyễn “khai hoang lập chùa”. Đây cũng là nơi gắn với hành trạng của người sáng lập Bửu Sơn Kỳ hương, do đó dân gian thường gọi ông Đoàn Minh Huyên là Phật thầy Tây An.Giai thoại về Đức Phật Thầy Tây An và “thập nhị hiền thủ”
- Trên đường vân du
Sau khi rời làng Tòng Sơn, Đức Phật Thầy Tây An (tên thật là Đoàn Minh Huyên (1807- 1856), quê ở tổng An Thạnh Thượng, tỉnh Sa Đéc (nay là huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp) đến vùng Bảy Núi, An Giang lập làng dưới chân núi Két. Ông là một nhà nho yêu nước có nghĩa khí lớn và lập ra giáo phái Bửu Sơn Kỳ Hương.
Phật Thầy Tây An và đạo Bửu Sơn Kỳ Hương
Những đóng góp của Phật Thầy Tây An ở vùng đất An Giang xưa
Giai thoại "Phật sống" khống chế đại dịch bằng… nước lã
Danh tăng Đoàn Minh Huyên là một trong những vị đạo sĩ đầu tiên đến vùng Thất Sơn – An Giang để tu hành, truyền dạy đức tin, tránh dữ làm lành cho dân chúng. Chính ông lập ra phái Bửu Sơn Kỳ Hương do chính ông làm giáo chủ và được người dân tôn kính như một vị “Phật sống” gọi là Đức Phật Thầy Tây An.Ba câu nguyện trong bữa cơm hằng ngày của người tín đồ Phật Thầy Tây An
Là tín đồ Bửu Sơn Kỳ Hương – Phật Thầy Tây An thì ai cũng phải nhớ và phải hiểu được ba câu nguyện trong bữa com hằng ngày. Mỗi ngày chúng ta dùng ba bữa cơm sáng, trưa và tối và mỗi lần ăn cơm chúng ta phải cầu nguyện trời phật đất nước gia hộ cho chúng ta có hạt cơm ăn và đọc ba câu nguyện để thấy, rèn dũa và sửa sang lại tâm tánh.
Long trọng tổ chức lễ kỷ niệm 158 năm Đức Phật Thầy Tây An viên tịch
Ngày 5-9, Ban Quản lý Di tích Lịch sử chùa Thới Sơn long
trọng tổ chức lễ kỷ niệm 158 năm ngày Đức Phật Thầy Tây An viên tịch (12 tháng
8 năm 1856 ÂL – 12 tháng 8 năm 2014 ÂL). Giảng xưa của Đức Phật Thầy Tây An
Ơn cha nghĩa mẹ mấy lời đừng vong
Trung quân rày đã hết lòng
Cang thường đạo nghĩa giữ đồng đôi bên
Mai sau về đặng cõi trên
Ngàn năm bia tạc tiếng nên để đời
Tam cang dặn bảo hết lời
Bằng ai giữ dạ cõi Trời đặng lên
Người đời sống cũng chẳng bền
Chí công niệm Phật thác lên Thiên-đường
Hiu hiu gió thổi bốn phương
Thầy chưa ra thế cảm thương dân trời
Dặn trong thiên hạ mọi nơi
Đừng quen thói dữ sỡ đời gian nan
Chừng nào Phật xuất An Giang
Nhơn dân lục tỉnh thanh nhàn tấm thân
Giác mê - Nguyễn Văn Thới
Phàm trần thoát khỏi mọi bề mới ngoan
Nợ tiền duyên Bồ Đề gióng trước
Vẹn một mình mới trọn ba thân
Máy thoàn (1) rộng thẩm vô phân
Tri âm lãnh ngộ thấy gần chẳng xa
Lưới phong ba mấy người chí cả
Khỏi ái hà là họa tiền duyên
Tai nghe mắt thấy nhìn tường
Cách nhau một vách mà nên thánh phàm
Nhờ Bắc Nam dưỡng thân tứ đại
Sao tu hành nào nại thủy chung
Sắt mài đã trọng thừa công
Bửu Sơn đã tới tay không dễ về
Sấm truyền Đức Phật Thầy Tây An
Thừa nhâm (1) Hổ Cứ (2) bước sang,
Tháng heo (3) giáo giác kiếm đàng chạy ra.
Nhiệm mầu vui đạo Thích Ca,
Thiền môn hứng chí Di Đà lòng chuyên.
Nương thuyền bát nhã cho yên
Vào non ngũ uẩn tín thiềng sùng tu
Hiếu trung trọn (4) giữ một câu
Bãi tiên suối hạc cầm câu đợi chờ
Liếc xem thuyền bá bo vơ,
Sóng khơi biến thảm dật dờ sông mê!
Bớ ai ăn ở vụng về,
Không lo nước lửa nhiều bề chông gai.
Bởi mình, ai dễ mặc ai,
Để cho sa sẩy mình chôn lấy mình.
Phật Tiến chí hiển chí linh,
Một câu chánh niệm thì mình thảnh thơi.
Chùa Tây An núi Sam
Từ tỉnh thành Châu đốc vô Núi Sam có 5 cây số ngàn. Khi đi đến ngả ba nơi chơn núi, thì trước mặt sừng sựng một cảnh chùa nguy nga, kiến trúc nửa tân, nửa cựu. Trước chùa có một cái cửa chánh trên có đề một hàng chữ nho: Tây An môn ; nhưng ngỏ này không vào ra gì được. Chỉ có cái cửa có đề ba chữ Việt: Tây An tự là vào được mà thôi. Muốn vào chùa, phải bước trên mười nấc thang lót gạch. Vượt qua cửa và vòng hàng rào rất kiên cố là đến sân, ngó qua phía đông có ba ngôi tháp cao vọt khỏi nóc chùa.
Nếu là khách thập phương đến hành hương lần thứ nhứt, khi thấy ngôi tháp đồ sộ này thế nào cũng đinh ninh rằng: Trong mấy ngôi tháp ấy thế nào cũng có ngôi mộ của Đức Phật Thầy. Nhưng người ta đều lầm.
Phật Thầy Tây An và đạo Bửu Sơn Kỳ Hương
Miền
Nam sông không sâu, núi không cao, đất rộng, người thưa, lịch sử mở mang bờ cõi
không dài, chỉ mới chừng 300 năm, vậy mà đã khai sinh ra nhiều mối đạo như Bửu
Sơn Kỳ Hương, Tứ Ân Hiếu Nghĩa, Cao Đài... Chắc chắn đức Phật Thầy Tây An là
một vị nổi danh hơn cả, người Miền Tây không ai là không từng một lần nghe đến
tên Ngài. Cho nên người Phật Tử chúng ta tìm hiểu về Ngài và ảnh hưởng của
Ngài, tưởng cũng là một điều cần thiết.
II
- Tiểu sử:
Miền
Nam ngày trước sách vở ghi chép những sự kiện thật là hiếm hoi, chính vì vậy mà
ngày nay khó tìm cho rõ nguồn gốc của đức Phật Thầy, căn cứ vào mộ bia, vào
linh vị thì đức Phật Thầy sanh vào giờ Ngọ, ngày Rằm tháng Mười năm Đinh Mão
(1807), chánh quán ở làng Tòng Sơn, nay là xã Mỹ An Hưng, huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng
Tháp. Tên họ Ngài là Đoàn Văn Huyên, không rõ tên thân phụ và thân mẫu của
Ngài, nhưng mộ của thân mẫu Ngài ở rạch Cái Nai thuộc An Thạnh Trung, huyện Chợ
Mới, tỉnh An Giang, ngôi mộ nầy người ta gọi là mộ Phật Mẫu.
Lễ kỷ niệm 156 năm Đức Phật Thầy Tây An viên tịch
 |
| Tín đồ thắp hương tại mộ Phật Thầy |